Trang chủ›Học›Tiếng Ý B1›Đại từ tân ngữ
Đại từ tân ngữ trực tiếp và gián tiếp tiếng Ý: dạng, vị trí và sự hợp
Tiếng Ý có hai bộ đại từ tân ngữ. Đại từ tân ngữ trực tiếp (lo, la, li, le ở ngôi thứ ba, cộng mi, ti, ci, vi) thay cho người hay vật chịu tác động của hành động: Vedo Marco thành Lo vedo (tôi thấy anh ấy). Đại từ tân ngữ gián tiếp (gli, le ở ngôi thứ ba, với cùng mi, ti, ci, vi) thay cho "cho ai đó": Telefono a Marco thành Gli telefono (tôi gọi cho anh ấy). Cả hai bộ đứng trước động từ đã chia, và những dạng duy nhất khác nhau là ở ngôi thứ ba, đúng chỗ phần lớn lỗi xảy ra.
Hai bộ đặt cạnh nhau
| Ngôi | Trực tiếp | Gián tiếp |
|---|---|---|
| tôi | mi | mi |
| bạn (tu) | ti | ti |
| anh ấy | lo | gli |
| cô ấy | la | le |
| ông/bà (lịch sự, Lei) | La | Le |
| chúng tôi | ci | ci |
| các bạn (voi) | vi | vi |
| họ (nam) | li | gli (hoặc loro sau động từ) |
| họ (nữ) | le | gli (hoặc loro sau động từ) |
Hai điều cần để ý. Thứ nhất, le nghĩa là "cô ấy" khi là tân ngữ trực tiếp nhưng là "cho cô ấy" khi là tân ngữ gián tiếp: La conosco (tôi biết cô ấy), Le scrivo (tôi viết cho cô ấy). Thứ hai, gli dùng cho cả "cho anh ấy" lẫn "cho họ" trong tiếng Ý hằng ngày; loro đặt sau động từ (Scrivo loro) là đúng nhưng trang trọng.
Động từ nào đi với bộ nào
Trong tiếng Ý, lựa chọn phụ thuộc vào động từ, không phụ thuộc vào bản dịch. Hãy hỏi động từ nối với người một cách trực tiếp hay qua a.
Trực tiếp trong tiếng Ý, kể cả khi tiếng Việt có "cho" hay "với": ascoltare (nghe), aspettare (đợi), cercare (tìm), guardare (nhìn), chiamare (gọi), aiutare (giúp), ringraziare (cảm ơn). Ti aspetto davanti al cinema. (Tôi đợi bạn trước rạp phim.) Li ascolto sempre. (Tôi luôn lắng nghe họ.)
Gián tiếp trong tiếng Ý, qua "a": telefonare a, scrivere a, rispondere a, chiedere a, dire a, dare a, regalare a, consigliare a, piacere a, mancare a, servire a. Le ho chiesto un favore. (Tôi đã nhờ cô ấy một việc.) Gli piace il gelato. (Anh ấy thích kem, nghĩa đen "kem làm anh ấy hài lòng".)
Những động từ như dire, dare, chiedere và regalare nhận cả hai: một vật trực tiếp và một người gián tiếp. Do il libro a Sara thành Le do il libro (tôi đưa cô ấy quyển sách) hoặc Lo do a Sara (tôi đưa nó cho Sara).
Đại từ đứng ở đâu
- Trước động từ đã chia: Lo compro. (Tôi sẽ mua nó.) Non lo compro. (Tôi sẽ không mua nó.) Với thì ghép, nó đứng trước trợ động từ: L'ho comprato.
- Gắn vào nguyên mẫu, nguyên mẫu bỏ -e cuối: Voglio comprarlo. (Tôi muốn mua nó.) Với volere, potere, dovere cả hai vị trí đều được: Lo voglio comprare và Voglio comprarlo đều đúng.
- Gắn vào gerundio và mệnh lệnh ngôi tu, noi, voi: Guardandola, ho capito. (Nhìn cô ấy, tôi hiểu ra.) Chiamalo! (Gọi anh ấy đi!) Scrivetele! (Viết cho cô ấy đi!) Với mệnh lệnh một âm tiết (da', di', fa', sta', va'), phụ âm nhân đôi: Dimmi! (Nói tôi nghe!) Dammelo! (Đưa nó cho tôi!)
- Trước mệnh lệnh ngôi lịch sự Lei: Mi dica. (Xin ông/bà nói.) Lo prenda pure. (Xin cứ lấy.)
- Với mệnh lệnh phủ định ngôi tu, cả hai đều được: Non lo fare! hoặc Non farlo! (Đừng làm thế!)
Sự hợp ở passato prossimo
Khi lo, la, li hoặc le đứng trước một động từ ở passato prossimo với avere, phân từ quá khứ hợp với đại từ. Lo và la rút thành l' trước nguyên âm hoặc h.
- Hai visto Marco? Sì, l'ho visto. (Bạn thấy Marco chưa? Rồi, tôi thấy anh ấy rồi.)
- Hai visto Anna? Sì, l'ho vista. (Tôi thấy cô ấy rồi.)
- Hai comprato i biglietti? Sì, li ho comprati. (Tôi mua chúng rồi.)
- Hai letto le lettere? Sì, le ho lette. (Tôi đọc chúng rồi.)
Đại từ gián tiếp không bao giờ gây hợp: Le ho scritto (tôi đã viết cho cô ấy) giữ nguyên scritto dù "cô ấy" là ai. Với mi, ti, ci, vi làm tân ngữ trực tiếp, sự hợp là tuỳ chọn; Ci hanno invitato và Ci hanno invitati đều được chấp nhận. Bài essere hay avere ở passato prossimo của chúng tôi nói về trường hợp hợp còn lại, với essere.
Đại từ ghép
Khi một đại từ gián tiếp gặp lo, la, li, le hoặc ne, đại từ gián tiếp đổi dạng và đứng trước: mi thành me, ti thành te, ci thành ce, vi thành ve, và gli lẫn le đều thành glie-, viết liền với đại từ trực tiếp.
- Mi presti la penna? Te la presto. (Bạn cho tôi mượn bút nhé? Tôi cho bạn mượn.)
- Hai dato le chiavi a Luca? Sì, gliele ho date. (Bạn đưa chìa khoá cho Luca chưa? Rồi, tôi đưa cho anh ấy rồi.)
- Quanti libri hai regalato a Sara? Gliene ho regalati due. (Bạn tặng Sara mấy quyển sách? Tôi tặng cô ấy hai quyển.)
Lưu ý glie- dùng cho "cho anh ấy", "cho cô ấy" và "cho họ" như nhau: glielo / gliela / glieli / gliele / gliene. Quy tắc vị trí giống đại từ đơn: Voglio dirtelo. (Tôi muốn nói với bạn điều đó.) Diglielo! (Nói với anh ấy đi!)
Ci và ne trong một phút
Ci thay cho một nơi chốn dẫn vào bằng a, in, su: Vai a Milano? Sì, ci vado domani. (Bạn đi Milano à? Ừ, mai tôi đi đó.) Ne thay cho di cộng một thứ gì và một số lượng: Vuoi delle mele? Ne prendo tre. (Bạn muốn táo không? Tôi lấy ba quả.) Với số lượng, ne cũng gây hợp: Ne ho mangiate due. (Tôi ăn hai quả rồi.)
Luyện tập
Thay cụm từ được nhắc bằng đại từ, hoặc điền vào chỗ trống.
- Compro il giornale ogni mattina. → ___ compro ogni mattina.
- Telefono a mia madre la domenica. → ___ telefono la domenica.
- Aspetto Giulia e Marta alla stazione. → ___ aspetto alla stazione.
- Hai mandato l'email a Paolo? Sì, ___ ho mandata ieri.
- Hai visto le foto? Sì, ___ ho vist___.
- Signora, ___ posso aiutare? ("bà" lịch sự)
- Ragazzi, non ___ dimenticate! (= đừng quên chúng tôi)
- Mi dai l'indirizzo? Certo, ___ do subito.
- Quante lingue parli? ___ parlo tre.
- Devo dire la verità a Marco. → Devo dir___ la verità.
Đáp án
- Lo. Vì sao: il giornale là tân ngữ trực tiếp giống đực số ít.
- Le. Vì sao: telefonare a nhận tân ngữ gián tiếp, và "cho bà ấy" là le.
- Le. Vì sao: aspettare là trực tiếp trong tiếng Ý, và hai người phụ nữ là le (trực tiếp giống cái số nhiều).
- gliel'. Vì sao: gián tiếp gli (cho Paolo) cộng trực tiếp la (email) cho gliela, lược trước ho; phân từ mandata hợp với la.
- le ... viste. Vì sao: le foto là trực tiếp giống cái số nhiều, nên le và phân từ viste.
- La. Vì sao: aiutare là trực tiếp, và "ông/bà" lịch sự làm tân ngữ trực tiếp là La.
- ci. Vì sao: dimenticare nhận tân ngữ trực tiếp, "chúng tôi" là ci, và với mệnh lệnh phủ định ngôi voi đại từ có thể đứng trước động từ (Non dimenticateci! cũng đúng).
- te lo. Vì sao: gián tiếp ti thành te trước trực tiếp lo (địa chỉ, giống đực).
- Ne. Vì sao: ne thay cho "trong số đó" với một số lượng.
- dirgli. Vì sao: dire a Marco là gián tiếp, gli, gắn vào nguyên mẫu dire đã bỏ -e cuối.
Học tiếp
Đại từ xuất hiện trong hầu hết các câu của bài kiểm tra B1 20 câu, nên đó là cách tốt để kiểm tra các dạng đã thành phản xạ chưa. Hai lỗi hay gặp nhất, gli thay cho le và thiếu sự hợp, được giải thích với nhiều ví dụ hơn trong bài lỗi tiếng Ý B1 thường gặp, và bức tranh đầy đủ về những gì B1 đòi hỏi nằm trong hướng dẫn ngữ pháp tiếng Ý B1.
Trong Italiano B1, đại từ được giới thiệu qua hội thoại có audio rồi luyện trong bài tập chấm câu trả lời và hiện lời giải "Vì sao?" dưới từng chỗ sửa, nên một chữ gli sai được giải thích đúng lúc bạn mắc lỗi. Unità 1 miễn phí trên trình duyệt; các Unità còn lại mua một lần, chi tiết ở trang giá.
Bài liên quan: cách dùng ci và ne · cách dùng piacere.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao là le ho scritto nhưng l'ho vista?
Vì le trong le ho scritto là tân ngữ gián tiếp (cho cô ấy) và đại từ gián tiếp không bao giờ làm đổi phân từ, còn l' trong l'ho vista là tân ngữ trực tiếp la, làm phân từ thành giống cái.
Gli dùng cho "cho họ" có đúng không?
Đúng. Trong tiếng Ý hiện đại, gli trước động từ là cách nói thông thường cho "cho họ": Gli ho spiegato tutto. Cách thay thế Ho spiegato loro tutto đúng nhưng trang trọng hơn và thường gặp trong văn viết.
Nói "lo voglio vedere" hay "voglio vederlo"?
Cả hai. Với volere, potere, dovere và sapere theo sau là nguyên mẫu, đại từ có thể đứng trước động từ tình thái hoặc gắn vào nguyên mẫu. Nghĩa không đổi.
Làm sao biết một động từ nhận tân ngữ trực tiếp hay gián tiếp?
Học động từ cùng giới từ của nó ngay từ đầu: telefonare a, chiedere a, nhưng aspettare và cercare không có gì. Nếu trong câu đầy đủ có a trước người, đại từ là gián tiếp.