Trang chủ›Blog›Giới từ tiếng Ý dễ hiểu: di, a, da, in, su và del, al, nel
Giới từ tiếng Ý dễ hiểu: di, a, da, in, su và del, al, nel
Tiếng Ý có chín giới từ đơn: di, a, da, in, con, su, per, tra, fra. Năm giới từ (di, a, da, in, su) ghép với mạo từ xác định đứng sau thành một từ: di + il = del, a + la = alla, in + gli = negli. Con và per ngày nay thường đứng riêng. Với địa điểm, quy tắc cơ bản là a với thành phố (a Roma) và in với quốc gia, vùng (in Italia); da nghĩa là “từ”, “ở chỗ ai đó” và, đi với thì hiện tại, “đã… được (bao lâu)”.
Chín giới từ đơn có nghĩa gì?
| Giới từ | Cách dùng chính | Ví dụ |
|---|---|---|
| di | của, sở hữu, chất liệu, quê quán với essere | il libro di Marta (sách của Marta), Sono di Hanoi (tôi người Hà Nội) |
| a | ở/đến với thành phố, giờ, “cho ai” | Vado a Napoli, alle otto (lúc tám giờ), Scrivo a Luca (tôi viết cho Luca) |
| da | từ (nơi xuất phát); ở chỗ ai đó; đã… được; mục đích | Arrivo da Milano, Vado dal dentista, Abito qui da tre anni, occhiali da sole |
| in | ở/đến với quốc gia, vùng, nhiều nơi chốn; phương tiện | Vivo in Vietnam, Vado in banca, in treno |
| con | với, cùng | Esco con Paola |
| su | trên, về (chủ đề) | Il libro è sul tavolo, un articolo su Venezia |
| per | cho, để, đi qua | un regalo per te, Passo per Firenze, Studio per l'esame |
| tra / fra | giữa; trong (bao lâu nữa) | tra Roma e Napoli, fra dieci minuti (mười phút nữa) |
Tra và fra cùng nghĩa; người Ý chọn từ nào nghe xuôi tai hơn (fra tre giorni, nhưng tra fratelli).
Giới từ ghép với mạo từ thế nào?
Khi danh từ có mạo từ xác định, di, a, da, in, su ghép với mạo từ thành một từ:
| il | lo | l' | la | i | gli | le | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| di | del | dello | dell' | della | dei | degli | delle |
| a | al | allo | all' | alla | ai | agli | alle |
| da | dal | dallo | dall' | dalla | dai | dagli | dalle |
| in | nel | nello | nell' | nella | nei | negli | nelle |
| su | sul | sullo | sull' | sulla | sui | sugli | sulle |
Mạo từ vẫn theo quy tắc thường lệ (xem hướng dẫn mạo từ tiếng Ý), giới từ đặt phía trước: lo zaino → nello zaino (trong ba lô), gli amici → degli amici (của những người bạn). Tiếng Việt không có hiện tượng này, nên hãy học bảng như một bảng cửu chương: in la hay su il không bao giờ tồn tại. Con il là cách viết bình thường; col và coi vẫn nghe thấy khi nói. Per, tra và fra không bao giờ ghép.
A hay in? Giới từ chỉ nơi chốn
Tiếng Ý không phân biệt “ở” và “đến”: Sono a Roma (tôi ở Rome) và Vado a Roma (tôi đi Rome) dùng cùng một giới từ.
| Dùng a | Dùng in |
|---|---|
| thành phố: a Roma, a Hanoi | quốc gia và vùng: in Italia, in Vietnam, in Toscana |
| a casa (ở nhà / về nhà), a scuola, a teatro, a letto | in centro, in banca, in ufficio, in biblioteca, in farmacia |
| có mạo từ: al mare, al cinema, al supermercato, all'università | đảo lớn: in Sicilia, in Sardegna |
| a piedi (đi bộ) | phương tiện: in treno, in macchina, in aereo (đi tàu, ô tô, máy bay) |
Tên nước bỏ mạo từ sau in (in Francia), trừ khi tên ở số nhiều hoặc có tính từ: negli Stati Uniti, nell'Italia del Nord. Có những cặp hoàn toàn do thói quen (in montagna nhưng al mare): hãy học như một cụm từ.
Dùng da trong trường hợp nào?
Da gom bốn ý mà tiếng Việt diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau:
- Từ (nơi xuất phát): Il treno arriva da Torino. Để nói quê mình, dùng essere di hoặc venire da: Sono di Huế / Vengo da Huế.
- Ở chỗ ai đó, đến chỗ ai đó: Stasera ceniamo da Giulia (tối nay chúng tôi ăn tối ở nhà Giulia), Devo andare dal medico (tôi phải đi khám bác sĩ).
- Đã… được (bao lâu), với thì hiện tại: Studio italiano da sei mesi (tôi học tiếng Ý được sáu tháng rồi), Lavoro qui dal 2024 (tôi làm ở đây từ năm 2024).
- Mục đích, đặc điểm: una tazza da tè (tách uống trà), qualcosa da bere (cái gì đó để uống).
Người Việt hay mắc lỗi gì?
- In Roma cho “ở Rome”: với thành phố phải là a Roma.
- Dùng thì quá khứ cho việc vẫn đang làm: “Tôi học tiếng Ý được ba năm rồi” là Studio italiano da tre anni, không phải Ho studiato…
- Quên ghép: di il, in la không tồn tại; phải là del, nella.
- Dịch từng chữ động từ: pensare a (nghĩ về), dipendere da (phụ thuộc vào), innamorarsi di (yêu ai), parlare di (nói về). Hãy học mỗi động từ kèm giới từ của nó.
- Al casa cho “về nhà”: “nhà mình” không có mạo từ: a casa.
Luyện tập
- Domani vado ___ Firenze. (a) in (b) a (c) da
- Mia sorella vive ___ Germania. (a) a (b) in (c) nella
- Le chiavi sono ___ borsa. (a) in la (b) nella (c) alla
- Stasera andiamo ___ Marco. (a) a (b) da (c) di
- Studio italiano ___ due anni. (a) per (b) da (c) fa
- È il telefono ___ professore. (a) di il (b) del (c) dal
- Andiamo ___ mare o ___ montagna? (a) al / in (b) in / al (c) a / a
- I miei cugini abitano ___ Stati Uniti. (a) in (b) negli (c) agli
Đáp án
- (b) a. Vì sao: với thành phố dùng a.
- (b) in (“chị tôi sống ở Đức”). Vì sao: quốc gia dùng in và bỏ mạo từ: in Germania.
- (b) nella. Vì sao: in + la luôn ghép thành nella.
- (b) da (“tối nay chúng tôi đến nhà Marco”). Vì sao: đến chỗ ai đó dùng da.
- (b) da. Vì sao: việc bắt đầu trong quá khứ và vẫn tiếp diễn dùng da + hiện tại.
- (b) del (“đây là điện thoại của thầy giáo”). Vì sao: sở hữu dùng di, và di + il thành del.
- (a) al / in. Vì sao: đây là cách nói cố định: al mare, in montagna.
- (b) negli. Vì sao: Stati Uniti là số nhiều nên giữ mạo từ: in + gli = negli.
Câu hỏi thường gặp
Trước nguyên âm dùng “a” hay “ad”?
Accademia della Crusca, theo nhà ngôn ngữ học Bruno Migliorini, khuyên dùng ad chủ yếu trước từ bắt đầu bằng a: ad Andrea, ad ascoltare. Trước các nguyên âm khác nên dùng a (a Enrico), trừ các cụm cố định như ad esempio. Đây là lời khuyên về văn phong, không phải quy tắc cứng: bạn sẽ gặp cả hai.
Vì sao “in banca” nhưng “al supermercato”?
Không có quy tắc áp dụng cho từng từ: nhiều nơi và cửa hàng dùng in không mạo từ (in banca, in farmacia, in libreria), số khác dùng a có mạo từ (al supermercato, al bar, alla posta). Hãy học mỗi cụm ngay lần đầu gặp, sau đó bạn sẽ hầu như không phải nghĩ nữa.
Viết “con il” hay “col”?
Con il là cách viết an toàn, trung tính. Col và coi vẫn phổ biến khi nói và trong văn bản thân mật; các dạng cũ collo, colla, colle không còn dùng. Per trong tiếng Ý hiện đại không ghép với mạo từ: per il, per la.
“di” và “da” khác nhau thế nào khi nói mình từ đâu đến?
Di đi với essere: Sono di Saigon. Da đi với venire hoặc arrivare: Vengo da Saigon, Arrivo da Saigon. Cả hai đều nói bạn từ đâu đến; arrivo da còn có thể nghĩa là bạn vừa từ đó tới.
Luyện với hội thoại thật
Giới từ sẽ nhớ lâu khi bạn gặp lại nhiều lần trong ngữ cảnh. Italiano A1 giới thiệu da, dal, dalla, dall' ở Unità 3 và giới từ chỉ nơi chốn ở Unità 5; Italiano B1 ôn lại giới từ đơn và giới từ ghép ở Unità 1. Hãy thử bài học thử Italiano A1 hoặc bài học thử Italiano B1 không cần đăng nhập, hoặc đọc miễn phí Unità 1 của Italiano A1 hay của Italiano B1 bằng email. Mỗi bài tập tự chấm kèm lời giải “Vì sao?”, giải thích bằng ngôn ngữ của bạn. Xem Italiano A1 và Italiano B1. Bước tiếp theo: essere hay avere ở thì passato prossimo.
Bài liên quan: cách dùng ci và ne.
Nguồn tham khảo
Kiểm tra ngày 27/10/2026.
- Treccani, preposizioni, La grammatica italiana (2012), và preposizioni (prontuario), Enciclopedia dell'Italiano: giới từ đơn và giới từ ghép; tra/fra và per không ghép.
- Treccani, in, a, da, di và con, La grammatica italiana (2012): in với quốc gia, vùng, đường phố; a với thành phố; da chỉ xuất phát, chỗ của ai đó, thời gian kéo dài và mục đích; chỉ còn col và coi được dùng.
- Accademia della Crusca, Sulla d eufonica: ad và ed chủ yếu trước cùng một nguyên âm.