Trang chủ›Học›Tiếng Ý B1›Thể điều kiện
Thể điều kiện tiếng Ý: condizionale presente và passato
Thể điều kiện tiếng Ý (condizionale) là thì của "sẽ, muốn, nên": Vorrei un caffè (tôi muốn một ly cà phê), Dovresti riposare (bạn nên nghỉ ngơi), Mi piacerebbe vivere a Roma (tôi muốn được sống ở Roma). Nó có một bộ đuôi chung cho mọi động từ, dùng cùng các gốc bất quy tắc với thì tương lai, và có dạng ghép, condizionale passato (avrei voluto, tôi đã muốn), cho những mong muốn không thành và cho tương lai nhìn từ quá khứ. Ở B1 bạn cần cả hai, chủ yếu cho đề nghị lịch sự, lời khuyên, mong muốn và thuật lại lời ai đó.
Condizionale presente: các dạng
Lấy nguyên mẫu, bỏ -e cuối, đổi -ar- thành -er-, rồi thêm đuôi trong bảng, từ -ei cho io đến -ebbero cho loro. Trọng âm rơi vào đuôi, vì thế parleremmo (chúng tôi sẽ nói) có hai chữ m còn imperfetto parlavamo thì không.
| parlare | prendere | partire | |
|---|---|---|---|
| io | parlerei | prenderei | partirei |
| tu | parleresti | prenderesti | partiresti |
| lui/lei | parlerebbe | prenderebbe | partirebbe |
| noi | parleremmo | prenderemmo | partiremmo |
| voi | parlereste | prendereste | partireste |
| loro | parlerebbero | prenderebbero | partirebbero |
Điều chỉnh chính tả theo thì tương lai: động từ -care và -gare thêm h (cercherei, pagherei), động từ -ciare và -giare bỏ i (comincerei, mangerei).
Các gốc bất quy tắc
Động từ nào bất quy tắc ở thì tương lai thì bất quy tắc ở thể điều kiện theo cùng cách, nên bạn chỉ học gốc một lần.
- Rụng nguyên âm: avere, avrei (tôi sẽ có); andare, andrei; dovere, dovrei; potere, potrei; sapere, saprei; vedere, vedrei; vivere, vivrei.
- r đôi: volere, vorrei (tôi muốn); venire, verrei; rimanere, rimarrei; tenere, terrei; bere, berrei.
- Gốc ngắn: essere, sarei (tôi sẽ là); fare, farei; dare, darei; stare, starei; dire, direi.
Có gốc rồi thì đuôi là đều: vorrei, vorresti, vorrebbe, vorremmo, vorreste, vorrebbero.
Condizionale presente dùng để làm gì
Đề nghị lịch sự. Thể điều kiện làm mềm voglio (tôi muốn) thành vorrei (tôi muốn, nhẹ nhàng) và biến câu hỏi thành lời đề nghị. Vorrei due biglietti per Firenze. (Tôi muốn hai vé đi Firenze.) Potrebbe chiudere la finestra? (Ông/bà đóng cửa sổ giúp được không?) Mi daresti una mano? (Bạn giúp tôi một tay nhé?)
Lời khuyên và gợi ý. Dovresti (bạn nên), potresti (bạn có thể), sarebbe meglio (tốt hơn là). Dovresti parlare con il tuo capo. (Bạn nên nói chuyện với sếp.) Al posto tuo, accetterei. (Ở vị trí bạn, tôi sẽ nhận.)
Mong muốn và sở thích. Mi piacerebbe visitare la Sicilia. (Tôi muốn được thăm Sicilia.) Preferirei restare a casa stasera. (Tối nay tôi thích ở nhà hơn.)
Thông tin chưa xác nhận. Nhà báo dùng thể điều kiện cho những tin chưa kiểm chứng: Il ministro sarebbe pronto a dimettersi. (Bộ trưởng được cho là sẵn sàng từ chức.) Bạn chỉ cần nhận ra cách dùng này khi đọc tin.
Ý kiến được làm mềm. Direi che è meglio aspettare. (Tôi sẽ nói là nên đợi.) Kết hợp với giả định trong lời nói cẩn thận: Direi che sia meglio aspettare. Các từ kích hoạt đòi giả định nằm trong bài congiuntivo presente.
Condizionale passato
Cấu tạo: condizionale presente của avere hoặc essere cộng phân từ quá khứ. Việc chọn trợ động từ và sự hợp theo cùng quy tắc với passato prossimo, được giải thích ở bài essere hay avere ở passato prossimo.
- avrei parlato, avresti parlato, avrebbe parlato, avremmo parlato, avreste parlato, avrebbero parlato
- sarei andato/a, saresti andato/a, sarebbe andato/a, saremmo andati/e, sareste andati/e, sarebbero andati/e
Mong muốn đã không thành. Avrei voluto venire, ma ero malato. (Tôi đã muốn đến, nhưng tôi bị ốm.) Saremmo partiti prima, ma c'era sciopero. (Chúng tôi đã định đi sớm hơn, nhưng có đình công.)
Hành động sau đó nhìn từ quá khứ. Đây là cách dùng người học hay bỏ sót. Khi thuật lại lời hứa hay kế hoạch trong quá khứ, tiếng Ý dùng condizionale passato: Ha detto che sarebbe arrivato alle otto. (Anh ấy bảo là sẽ đến lúc tám giờ.) Pensavo che avresti chiamato. (Tôi tưởng bạn sẽ gọi.) Với động từ chính ở hiện tại thì giữ tương lai đơn: Dice che arriverà alle otto.
Ba cái bẫy
- "Hồi xưa thường" là imperfetto, không phải thể điều kiện. Da bambino andavo al mare ogni estate. (Hồi nhỏ mùa hè nào tôi cũng đi biển.) Andrei ở đây là sai.
- Không dùng thể điều kiện sau se. Se avrei tempo là lỗi kinh điển. Điều kiện dùng giả định, kết quả dùng thể điều kiện: Se avessi tempo, verrei. (Nếu tôi có thời gian, tôi sẽ đến.) Ở B1 bạn gặp mẫu này khi đọc; dùng trọn vẹn là B2, nhưng quy tắc "không bao giờ thể điều kiện sau se" đáng học ngay từ giờ.
- Vorrei không phải quá khứ. Vorrei nghĩa là "tôi muốn" lúc này; "tôi đã muốn" là volevo. Tương tự, avrei voluto là "tôi đã muốn (mà không được)".
Luyện tập
Chia động từ trong ngoặc ở condizionale presente hoặc passato.
- (Io, volere) ___ un'informazione, per favore.
- (Tu, potere) ___ aprire la finestra?
- Al posto tuo, non (io, accettare) ___ quel lavoro.
- Ci (piacere) ___ vedere il mare domenica.
- Luca ha detto che (venire) ___ alla festa, ma non è venuto.
- (Noi, partire) ___ volentieri, ma non abbiamo soldi.
- Secondo il giornale, il presidente (essere) ___ malato.
- Non (voi, dovere) ___ fumare in casa.
- Pensavo che mi (tu, scrivere) ___.
- (Loro, rimanere) ___ a cena, ma hanno il treno alle nove.
Đáp án
- Vorrei. Vì sao: để hỏi lịch sự bạn dùng condizionale presente của volere, với gốc r đôi vorr-.
- Potresti. Vì sao: câu hỏi ở thể điều kiện là cách hỏi nhã nhặn; potere có gốc potr-.
- accetterei. Vì sao: lời khuyên về một lựa chọn hiện tại; động từ đều -are với -er- trước đuôi.
- piacerebbe. Vì sao: một mong muốn về tương lai; chủ ngữ là vedere il mare, nên ngôi thứ ba số ít.
- sarebbe venuto. Vì sao: lời hứa được thuật lại từ quá khứ dùng condizionale passato; venire dùng essere.
- Partiremmo. Vì sao: mong muốn hiện tại bị một trở ngại hiện tại chặn lại; để ý m đôi ở dạng noi.
- sarebbe. Vì sao: tờ báo đang đưa tin chưa xác nhận.
- dovreste. Vì sao: lời khuyên cho voi; gốc là dovr-.
- avresti scritto. Vì sao: một kỳ vọng trong quá khứ về hành động sau đó dùng condizionale passato.
- Rimarrebbero. Vì sao: mong muốn hiện tại không thể xảy ra; rimanere có gốc r đôi rimarr-.
Thể điều kiện nằm ở đâu trong việc học B1 của bạn
Thể điều kiện học rất nhanh nếu bạn đã biết thì tương lai, vì gốc giống nhau, và nó cải thiện ngay cách bạn nghe: vorrei, potrebbe, dovresti làm đề nghị và lời khuyên trở nên lịch sự. Nó còn dẫn vào lời nói gián tiếp và, về sau, câu giả định. Xem nó khớp với các thì khác ra sao trong hướng dẫn ngữ pháp tiếng Ý B1, và luyện nói to các lời đề nghị và ý kiến với các cụm trong bài luyện nói tiếng Ý B1.
Trong Italiano B1, thể điều kiện được dạy qua hội thoại có audio, như hỏi mua đồ trong cửa hàng hay khuyên một người bạn, và luyện với bài tập chấm câu trả lời rồi giải thích từng chỗ sửa bằng lời giải "Vì sao?". Bạn có thể bắt đầu với bài học Unità 1 miễn phí trên trình duyệt; cả cuốn mua một lần.
Bài liên quan: thì tương lai tiếng Ý.
Câu hỏi thường gặp
Thể điều kiện tiếng Ý là thì hay thức?
Sách ngữ pháp Ý gọi nó là thức (modo condizionale) với hai thì, hiện tại và quá khứ. Với người học, nhãn gọi không quan trọng: điều quan trọng là nó có một bộ đuôi đều và một dạng ghép.
Làm sao biết dùng condizionale presente hay passato?
Dùng presente cho điều vẫn còn có thể xảy ra lúc này (Verrei volentieri, tôi rất sẵn lòng đến) và passato cho điều không còn xảy ra được nữa hoặc đã được dự tính trong quá khứ (Sarei venuto volentieri, tôi đã rất muốn đến; Ha promesso che sarebbe tornato, anh ấy hứa sẽ quay lại).
Vì sao người Ý nói "ha detto che sarebbe venuto" chứ không phải "verrebbe"?
Vì tiếng Ý diễn đạt hành động sau đó nhìn từ một thời điểm quá khứ bằng condizionale passato. Sau một động từ tường thuật ở quá khứ như ha detto hay pensavo, thể điều kiện đơn verrebbe nghe sai với tai người bản xứ, dù khá phổ biến ở người học chịu ảnh hưởng của tiếng Anh.
Dùng thể điều kiện với se được không?
Không ở mệnh đề se. Thể điều kiện đi vào mệnh đề kết quả, còn mệnh đề se dùng giả định: Se potessi, verrei (nếu tôi có thể, tôi sẽ đến). Một câu như se potrei luôn sai.